خرما، میوهای گرمسیری و ارزشمند است که در اصل در مناطق جنوبی ایران مانند خوزستان، بوشهر و کرمان بهوفور کشت میشود، اما با گسترش دادوستد میان شهرها، از چند قرن پیش به تبریز نیز راه یافت. در دوران قاجار، با رونق مسیرهای بازرگانی جنوب به شمال کشور، خرما از طریق کاروانها و تاجران جنوبی وارد بازار تبریز شد و بهتدریج جای خود را در سفره و فرهنگ غذایی مردم این شهر باز کرد. امروزه خرما در تبریز نهتنها بهعنوان خوراکی مقوی و خوشطعم شناخته میشود، بلکه در بسیاری از مراسمهای مذهبی و آیینی همچون ماه محرم، افطاری ماه رمضان و مراسم ختم و سوگواری، جایگاه ویژهای دارد. اگرچه تبریز شهری سردسیر و غیرخرماخیز است، اما پیوند دیرینهی آن با تجارت و فرهنگ ملی ایران باعث شده خرما در زندگی روزمرهی تبریزیها حضوری پررنگ و معنوی پیدا کند. از جمله پیشگامان واردات خرما به شهر تبریز میتوان از خاندان جهانیاری نام برد.
کسبوکار آجیلفروشی جهانیاری، نمادی از پایداری و انتقال موفق دانش تخصصی در طول دههها است که ریشههای آن به بیش از شصت تا هفتاد سال پیش بازمیگردد. این مجموعه، سفری است که با بنیانگذاری توسط پدربزرگ، محمدحسین جهانیاری، آغاز شد و اکنون با مدیریت مصطفی جهانیاری و استقبال نسل جوان، تداوم یافته است.
بنیانگذار این حرفه، محمدحسین جهانیاری، دانش خود را از طریق شاگردی نزد استادان فن کسب کرد. در ابتدای شکل گیری این پیشه، پدربزرگ در کنار دو برادر خود، محمدحسن و محمدباقر، فعالیت را آغاز کردند. اگرچه این شراکتها در گذر زمان به دلایل مختلف خاتمه یافت، اما پایه های این کسبوکار بر پایه مهارت و اعتماد بنا نهاده شد.
مسیر پدران به شکل طبیعی توسط نسلهای بعدی ادامه یافت. پس از محمدحسین جهانیاری، پسر ایشان، یعقوب جهانیاری، مسئولیت را بر عهده گرفت و در نهایت، مصطفی جهانیاری، مدیریت کنونی، این میراث را به ارث برد. این تداوم نشان میدهد که دانش تخصصی در زمینه انتخاب، فرآوری و عرضه آجیل، به شکلی موفقیتآمیز سینهبهسینه و از طریق آموزش مستقیم در محیط کار به نسلهای مختلف منتقل شده است. متأسفانه، در مسیر این انتقال، بخشهایی از خانواده مانند عموهای آقای جهانیاری که در این صنف فعال بودند، از دنیا رفتند، اما پسرعموی ایشان، خلیل جهانیاری، همچنان در این حرفه مشغول به کار است که نشاندهنده پیوندهای قوی خانوادگی در تجارت است.
یکی از نکات قابل توجه در تاریخچه جهانیاری، حفظ حضور فیزیکی در یک منطقه مرکزی است. فروشگاه در طول این هفت دهه، ابتدا در میدان مهدیه مستقر بود و اکنون در دارایی دوم به فعالیت خود ادامه میدهد. این جابهجایی نشاندهنده انطباقپذیری با تحولات شهری و حفظ موقعیت خود در قلب معاملات صنفی است.
آقای مصطفی جهانیاری تأکید کردند که آینده این برند به ورود فعال نسل جوان گره خورده است. پس از اتمام دوران تحصیل، نیروهای جوان خانواده به تدریج وارد کسبوکار شده و دانش نوین را با تجربه هفتاد ساله تلفیق میکنند. این امر تضمین میکند که برند جهانیاری، با وجود قدمت طولانی، همچنان با نیروی جوان و دیدگاهی بهروز به فعالیت خود ادامه دهد و برکت این شغل به چهار نسل از خانواده برسد.
ایرانی پیشه برای این خاندان گرانقدر آرزوی روزی فراوان و رونق روزافزون در کسبوکارشان دارد. امید است فروششان همواره پر برکت باشد و نسلهای جوان خانواده نیز با عشق و افتخار، راه پدری را ادامه دهند. باشد که نام این پیشهی اصیل در گذر زمان همچنان با سربلندی و اعتبار همراه بماند.
